Asociación de veciños do Saviñao

O Saviñao
Os veciños poderán acceder a descontos nos servizos de balneario

03/12/2010 - El Progreso (O Saviñao)

A asociación de veciños do Saviñao logrou un acordo coa dirección do balneario de Augasantas, en Pantón, para que os veciños do municipio poidan acceder a unha serie de descontos á hora de utilizar os servizos do complexo.

Segundo comunicou o colectivo, os empadroados no Saviñao poderán gozar dun 20% de desconto nos tratamentos que se ofrecen nas instalacións, doutro 20% nas estancias no complexo e dun 10% no circuíto acuático. Para acceder ás reducións no prezo os usuarios deberán acreditar a súa residencia no Saviñao mediante un certificado de empadroamento expedido polo propio Concello.

A política de descontos xa se puxo en marcha cos veciños doutros municipios como Pantón, Monforte, Chantada e Sober e desde o colectivo do Saviñao reclamáraselle á administración local que fixese as xestións para contar tamén con prezos especiais. Ante a despreocupación do equipo de goberno local polo tema a asociación interveu e solicitou unha reunión coa directiva do balneario para lograr a medida.

Antecedentes

A asociación de veciños do Saviñao conta con pouco máis dun ano de vida.

O colectivo fundouse para loitar polos dereitos dos residentes no municipio.

Cousas que pasan por Escairón


A asociación de veciños do Saviñao, contra os cambios no escudo municipal



23/11/2010 - El Progreso (O Saviñao)

A agrupación veciñal do Saviñao, coordinada por Manuel Sarmiento, presentou no Concello unha serie de alegacións contra as modificacións que pretende realizar a Comisión de Heráldica de Galicia sobre o escudo municipal para oficializarlo. Ata o momento, aínda que o actual úsase desde outrora incluso por parte de organismos oficiais, como tal non estaba rexistrado.

Manuel Sarmiento e o resto da directiva da asociación puntualizou que un dos maiores rexeitamentos está «na imposición da coroa real» sobre o deseño existente e a perda da figura ovoidea que o caracteriza en beneficio dunha forma circular. A maiores, a Comisión de Heráldica indica no seu novo deseño que o sol que predomina no escudo pase a estar encastrado noutro de armas.

Manuel Sarmiento indicou que a asociación rexeita a coroa real porque «no Saviñao nunca houbo dependencia real». En canto ao resto, estima que, por exemplo,«meter o sol nun escudo de armas, lonxe de refrexar o sentido do culto ancestral ó astro, acércao ó bélico e militar».

O portavoz da asociación cre que os cambios propostos non enriquecen o escudo. «Todo o contrario porque o actual escudo é máis perdurable ó longo do devir histórico, xa que os rexímenes poden cambiar e a adopción da simboloxía real nas administracións pode perder senso».

Sarmiento insiste en dicir que o Concello debe manter «a sinxeleza do sol prerromano do escudo» e achegue todo tipo de estudos o documentos que ratifiquen a súa validez. Engadiu que hai varias agrupacións, como o Círculo O Saviñao, que tampouco ven correctos os cambios.


ENTREVISTA


Xabier Quiroga Díaz: ''Semella que os que mandan nunca leron un libro en galego''

19/11/2010 - Ana Rodil / El Progreso (Monforte de Lemos)

NACEU en Vilasante, Escairón, e é licenciado en Filoloxía Galego-Portuguesa e Hispánicas. Xabier Quiroga Díaz é profesor de instituto en Lalín e escritor. En moitas das súas novelas hai referencias claras ó Saviñao.

Cando e como sente Xabier Quiroga a paixón por escribir?

Sempre me sentín atraído polos libros, fundamentalmente polas novelas, pero tamén polas historias que contaban os vellos, polos contos que os da aldea lembraban ou inventaban, polas películas e por todo o fabuloso mundo de ficción e realidade que a mente humana pode crear. E xa de novo escribía, pero sen dalo a coñecer aos demais. Pero tampouco creo que nacese con esa suposta paixón, porque na miña familia non houbo precedentes. Iso si, foise alimentando cos anos e coas lecturas.

Como dá o paso para sacar adiante a súa primeira novela, 'Atuado na Braña'?

Presentei esa novela ao Premio Xerais 2001 e non tiña moitas esperanzas, pois non cría que a tivesen en conta pola súa extensión. Para a miña sorpresa, resulta que quedou finalista e, tamén sen esperalo, porque non se publicaban os textos finalistas, a editorial Xerais chamoume e propúxome editala. Adiante, dixen.

Despois chegaron 'Era por setembro', 'Se buscabas un deus' e 'O Cabo do Mundo'. A Guerra Civil, os paseos e outros aspectos relacionados co franquismo son temas ós que se fai alusión nas súas novelas. Ten querenza por esa temática?

Pois si. Sempre me interesou saber do terror que sementan os gobernos, os que mandan, e moito máis se toca ás xentes da zona onde nacín, onde me criei e na que respiro o que é propio. No ano 2006 xa entrei en profundidade no tema, entrevisteime con certas persoas e lin moito material publicado para documentar a historia. Opino que a Guerra Civil e o que trouxo detrás dá para centos de magníficas e intensas novelas.

Tamén nas súas novelas se repite o esquema de mesturar pasado e presente, de buscar nas raíces.
É unha constante da miña obra, desde logo. No pasado está a explicación do que somos e aí temos que mirar, sempre coa memoria disposta, sen renunciar ao que fixemos, estea ben ou mal. Pero realmente se alguén tivese que buscar un punto en común nesas novelas, sempre sería a procura dun mesmo. Andamos a procurarnos. É a historia do propio ser humano: a busca permanente do eu remexendo no que foi, que non sei se son as raíces, e remexendo no que un pensa que é.

Centrándonos en 'O Cabo do Mundo', canto hai na novela de feito real e de ficción?

Non sabería precisalo, pero moito de cada un. Real é o espazo, os falares, os feitos da represión que están documentados e dos que o protagonista nos vai dando conta na súa investigación. O país enteiro que latexa en cada palabra e en cada aceno da nosa xente é, desde logo, real, moi real. Inventada ou ficticia sería toda a historia principal e unha grande maioría dos personaxes que se moven pola novela, por moito que algúns leven nomes e alcumes de persoas do Saviñao. Pero que tampouco ninguén se equivoque, 'O Cabo do Mundo' conta feitos tan tremendos e crueis coma outros moitos que houbo e que quedaron agochados nas mentes dos represores adscritos a un franquismo sen dó. E nesa época as vinganzas persoais como a do alcalde do Saviñao que se conta na novela estiveron á orde do día.

Presentou 'O Cabo do Mundo' no Círculo de Escairón, que significou ese día?

No Círculo presentei varias das novelas e agradézolle a Sampil e a cantos asistiron e me len o agarimo que me dan. Pero eu nunca ando de promoción, en parte porque teño que traballar e tamén porque son un tanto clandestino da literatura. E realmente non é que non crea niso, porque o libro tamén é un produto de consumo, senón que as circunstancias nas que se move esta suposta literatura galega son, cando menos, bretemosas e provocan en min esta forma de actuar. O galego é un sistema literario que se move arredado do consumo masivo, da publicidade normal, incluso dos cargos políticos que debería apostar polo noso e non o fan.

Precisamente o Círculo tivo que suspender a presentación da obra de Antonio Nieves, O Narote, 'Una lucha incansable' para non ferir as sensibilidades dalgúns socios. É complicado falar dos anos da Guerra Civil en Escairón?

Resulta triste e sorprendente esta especie de censura nos nosos días. Pero creo que, cando menos para min, non é complicado falar dos temas da represión no Saviñao. Aquí houbo represión e houbo mortos, coma en todos lados, e teñen nome e apelido, o mesmo que o tiñan os represores. Punto. O que si teño claro é que hoxe ningún fillo ou filla, neto ou neta dun represor ou dun asasino é culpable do que fixo seu pai ou avó.

Cambiando radicalmente de tema, como está o oficio de escritor? Que pasa para que alguén coma Suso de Toro abandone?

O oficio que nomeas en Galicia non existe como tal. Oficio para vivir del, refírome. A non ser que publiques tamén en castelán, aquí é imposible subsistir coa literatura. Acontece que en galego non se le moito, non se publica moito, non se merca moita literatura. Semella como se o noso non se quixese potenciar, como se non se quixese apoiar por ser precisamente o noso. E iso que hai magníficos creadores e persoas intelectualmente moi válidas. Este proceder suicida da nosa cultura fala moi pouco de nós como pobo que quere ou debería afirmarse e subsistir. Non sei se é algo que vai nos xenes ou é un complexo do que non nos damos desprendido. Por iso vemos que calquera 'libraco' de fóra e en castelán que se promocione deseguido se merca e se le, e interesantísimas obras dos nosos autores pasan desapercibidas. Somos así de submisos e pailáns. E xa non digamos os que nos mandan, que semella que nunca leron un libro dos nosos creadores.

Creo que ten un pasado vinculado ó mundo do fútbol.

Non se pode renunciar ao que fuches, pois fica na memoria, e moito máis falando de fútbol. Certamente xoguei ao fútbol, desde que era cativo e caneaba carballos na Devesa de Escairón ata hoxe, pois sigo en veteranos. O deporte sempre formou parte da miña vida. E do meu paso por equipos como o Calasancio, o Lemos, o Flavia e o mesmo o Spórting de Xixón teño lembranzas, unhas moi boas e outras menos boas, e aínda manteño amigos de todas esas etapas.

Exerceu de xogador e adestrador do Atlético Escairón...

Foron tres tempadas intensísimas, desde logo. Moi recordadas polos anais do fútbol do Saviñao. E non o digo polo do ascenso a Preferente, do que eu nunca fun moi partidario, pois estaba fóra do alcance dun equipo tan cativo sosternos aí, senón polo que cambiamos como sistema futbolístico no propio pobo. Eu daquela andaba sacando os títulos de adestrador e puxen en práctica un adestramento metódico e constante ao que os xogadores, case todos de alí, responderon con intelixencia, vindo a adestrar e recibindo os premios polo seu esforzo e dedicación en forma de resultados. Era difícil gañarnos.


DE PRETO


«Que te lean debe ser a pretensión máxima dun escritor»
'O Cabo do Mundo' foi premio da Crítica e 'Atuado na Braña' levou o Losada Diéguez e foi finalista do Xerais. Cal é o valor dos premios?
O Losada Diéguez e o Xerais hai que valoralos na súa xusta medida, porque eu non me presentei a eles senón que se escollen as mellores novelas publicadas, e porque os conceden persoas independentes. E en canto ao Premio da Crítica 2010, ten unha gran repercusión. El só xa fixo que se chegase á segunda edición e que moita xente lea esta novela. E que te lean debe ser a pretensión máxima do escritor.

Un lugar para vivir.
Galiza, digámolo así.

Un lugar para escribir.

A Cima do Alle, unha aldea do Deza.

Un libro, que non sexa seu.

Entre moitos, 'Juegos de la edad tardía', de Luis Landero.

Un autor.
Luis Landero e Vargas Llosa.

Unha lingua.
Esta pregunta é unha ofensa para un galego.

Un viño.
O mencía do meu amigo Telmo, colleita propia.

Unha comida.
Unha non, un cento e moi nosas: empanada de liscos, castañas asadas, zarrotas, frebas…

Que fai Xabier Quiroga cando non escribe ou non está no instituto?
Deporte, familia, e sentir. É importante sentir..



Círculo Cultural Recreativo
















Escairon: Xullo 2010







Escairon: Nadal 2009









¿Como foi que pasaron 40 anos?











Escairon 2009: Carreira de burros 02




Escairon 2009: Carreira de burros 01






O Narote

"Me sublevé por mi conciencia"

Un superviviente de la Revolución de Asturias revive sus años de ‘topo’ en Escairón

“Siempre fui un afortunado dentro de ser un desgraciado”. Antonio Nieves Ferreiro, aquél al que las hembras llamaban “el Paul Newman de Escairón”, repite la frase a cada poco mientras recuerda. Entre el 36 y el 41, Nieves Ferreiro, también alcumado O Narote, vivió escondido y se salvó por los pelos. Por una suerte que volvía en los peores momentos, y casi siempre en forma de mujer.

Los más viejos de Escairón cuentan que, durante la Guerra Civil, en este pueblo de O Saviñao (Lugo) “hubo un castigo enorme”. Sólo en este minúsculo grupo de casas, se contaron 20 encarcelados, 10 huidos y dos fusilados. Y todo el mundo esperaba que cualquier día, la pareja de difuntos se convirtiese en trío. Por eso, en Escairón, se suele hablar de “los tres antonios”. Los asesinados, Antonio Sánchez Quiroga y Antonio López Barros, y el superviviente, Antonio Paul Newman, afortunado en su desgracia, bendito entre las mujeres.

A sus 94 años, Nieves Ferreiro todavía no ha encontrado unas siglas a las que afiliarse: “Soy de izquierdas y anticapitalista, pero mi partido o mi sindicato, se llame como se llame, es defender la verdad, la justicia y la libertad. Si me sublevé fue por orden de mi conciencia, y si luego me persiguió el franquismo, primero me castigó el gobierno republicano y cavernícola de Lerroux [primer ministro] y Gil Robles [ministro de Guerra]. La libertad de la República... Hay mucho que matizar acerca de ella”.

O Narote quedó marcado por una machada de los 21 años. Cumplía el servicio militar en la base aérea de León, y en los primeros días de la Revolución de Octubre del 34 acaudilló un movimiento de apoyo a los sublevados. Les siguieron todos los demás soldados, e incluso algunos mandos como el comandante Ricardo Lapuente Bahamonde, el primo de Franco que luego el Generalísimo mandó fusilar. Juntos asaltaron el arsenal e impidieron el despegue de los aviones repletos de bombas para descargar sobre Oviedo.

Al fracasar la revolución, un tribunal de guerra los condenó a 20 años de prisión que se quedaron en 16 meses en el fuerte de Guadalupe de Irún. La amnistía de Azaña, tras el triunfo electoral del Frente Popular en el 36, fue el primer golpe de fortuna del desgraciado Narote. El día que regresó a Escairón junto a su vecino Antonio Sánchez, Nieves Ferreiro fue recibido con fuegos artificiales y un banquete. Los dos antonios se convirtieron en héroes locales durante cinco meses. Hasta que estalló la guerra. Entonces, Sánchez se entregó, convencido de que saldría airoso porque su padre era el médico del pueblo, y Nieves se esfumó. Vivió cinco años, como un topo, entre sus enemigos.

Los dos primeros meses, el huido alternó dos escondites. Pasaba 15 días en el muíño do Pimento, a tres kilómetros del pueblo, y otros tantos en la cueva de la Pena de Abeado, a 8 kilómetros. En el molino, cuando venía alguien ajeno a la familia que lo protegía, Antonio se echaba al río y se escondía bajo las aspas. Pero se cansó del frío y el hambre, y volvió a Escairón camuflado en un carro de centeno. Y pasó por delante del cuartelillo con la adrenalina por las nubes.

En su casa improvisó primero un escondrijo, trepando por la lareira hasta las tablas que ocultaban el tejado, y luego ingenió un zulo aprovechando el grosor de la pared. Cuando venían a buscarlo, levantaba unas maderas del suelo y se encajaba en el espacio que había abierto bajo el alféizar de una ventana. “La necesidad hace maravillas”, dice, recordando que otro vecino ideó un escondite al que se accedía por una trampilla oculta bajo una cama que iba a dar a un corral con conejos. “Había que meterse con los conejos, y pelearse con uno gigante que se ponía muy nervioso, para alcanzar otra compuerta debajo y llegar a un espacio abierto en los cimientos”.

En su zulo de la pared, Antonio se metía siempre con una pistola y una bomba de mano. Si descubrían su escondite, estaba decidido a matarse. “Muchas veces tuve sus botas pegadas a la nariz, y les oía decir “carallo, din que está na casa”. Por allí pasaban los falangistas y dos sacerdotes de la zona, con don Daniel, el párroco de Vilacaiz, al frente. “Los curas venían, pistola al cinto, dispuestos a llevarme al cielo por la vía rápida”. Reconoce que “la juventud” le hacía cometer “muchas locuras” y hasta salía a pasear disfrazado y participaba de las fiestas: “Una vez iba con una amiga, vestido de mujer. Llevaba la pistola en el bolsillo de la falda, y con el peso del arma, se me cayó la ropa al suelo. Me quedé en paños menores justo cuando acababa de pasar una pareja de agentes”.

En 1936, los huidos de Escairón eran 30, aunque luego fueron cayendo. Una noche se reunieron y acordaron asaltar la despensa del más rico del pueblo. Antonio estaba descolgando un jamón a medio curar cuando oyó pasos que se acercaban. No pararon de correr hasta llegar al monte, kilómetro y medio después. Una y otra vez, se libró. Pero un día, hinchada por la humedad, la trampilla del zulo quedó mal cerrada. Y el topo fue sacado de su madriguera.

Curiosamente, en la rectoral de Vilacaiz, a las órdenes del cura don Daniel, trabajó tiempo después como maestra Olga Martínez, la segunda esposa de O Narote, 22 años más joven, que hoy sigue ayudándole a mantenerse hecho un chaval. Tan cerca del siglo, Antonio, que con los años se convirtió en representante de bisutería fina a bordo de un Mercedes, sigue haciéndose en un día, ida y vuelta, el viaje entre su casa en Vigo y la vivienda que heredó Olga en Escairón. “La velocidad me hace sentirme vivo”.

Antonio prepara ahora la publicación de sus memorias. “Se llamará La forja de un escaironés”, anuncia orgulloso. En 200 páginas hablará de todas esas mujeres que contribuyeron a que no amaneciese muerto en una cuneta. Cuando al fin fue detenido, salió del calabozo en 15 días porque, gracias a una amiga, la Guardia Civil redactó un “informe inmejorable en el que se callaban muchas cosas”. En el tiempo que permaneció escondido, pensó en huir, pero entendió que estaba más seguro en casa. Llegó a viajar en tren, rodeado de falangistas, a Vigo y a Bilbao, donde le podría echar una mano Rosa Martínez, su madrina de guerra. Los salvoconductos se los consiguió otra incondicional, Esperanza Rañada, A Roxa, del servicio secreto de Franco.


A Milagros

Milagros Losada Fernández

O Saviñao, 1915.

De familia esquerdista e republicana, seu irmán Baldomero Losada Fernández era en 1936 vicesecretario da Agrupación Socialista de Escairón (O Saviñao).

Por este motivo, foi detida en 1939 e 1940. Estivo presa nos cárceres de Monforte de Lemos e Lugo, acusada de familiar de fuxido.


Vexan aqui outros homes e mulleres que semellan ser unha especie en vias de extincion.

Asi era a Milagros de nova


E este ven a ser o seu irman Baldomero ("O Merito") do que antes falabamos



O Dario e o Ramon



Estamos en Matanzas (La Habana) alo polo 1925.


¿Cal dos dous colleu o coitelo de cortar o pan e "brincó el mostrador" para defender a aquela galega lixeira de cascos?


Xa non llo contaredes a ninguen mais. Tampouco se repetira a escena de todos os agostos na festa de Xuvencos: os dous irmans un o lado do outro e "carreta patacas Maria Rosa".


Un barco en Vigo, a curentena para coller "o gusto cubano" e o cabo dos anos a volta. Polo medio centos de historias. Recordo sobre todo as das "mulatas claras" e non me esquecin daquel nome do que falabades: "Ines Caamaño y Alfonso".


Hoxe, que a xente so fala de historias que pasan na television e todo esta tinguido dunha homoxenea banalidade, compre tervos a man para, con un clic, pararse a pensar de vez en cando nas cousas importantes.


Divinas palabras